Tết Trung thu: Mùa ngắm trăng và sum vầy đặc biệt của người châu Á

Mầm
05:00:44 - 06/09/2022

Tháng nào cũng có trăng tròn nhưng trăng tròn của tháng Tám âm lịch mới là sự kiện được ăn mừng linh đình nhất. Đây là một trong những lễ hội cổ truyền đặc sắc tại các quốc gia châu Á, mang những ý nghĩa đặc biệt và cũng là “thỏi nam châm” hút khách du lịch.

Tết Trung thu thường diễn ra vào ngày 15/8 âm lịch, được coi là ngày lành để làm lễ tế thần Mặt trăng giúp người xưa tiên đoán mùa màng. Ngày nay, nó là dịp để gia đình sum họp ngắm trăng và cho trẻ em vui chơi, rước đèn. Năm 2022, ngày rằm trung thu rơi vào ngày 10/9 dương lịch.

Nguồn gốc ra đời

Xuất xứ của Tết Trung thu, bắt nguồn từ văn minh lúa nước của Việt Nam hay từ văn hóa Trung Hoa, hiện vẫn chưa được xác minh rõ ràng. Tuy nhiên, có ba truyền thuyết được biết đến nhiều nhất là truyền thuyết Hằng Nga và Hậu Nghệ, vua Đường Minh Hoàng lên cung trăng (Trung Quốc) và Sự tích chú Cuội (Việt Nam).

Trong truyền thuyết thứ nhất, theo văn hóa dân gian Trung Quốc, Ngọc Hoàng từng trị vì thiên hạ có 10 người con trai. Tất cả cùng biến mình thành Mặt trời, và bắt đầu thiêu đốt Trái đất, gây hạn hán ảnh hưởng tới con người lẫn mùa màng. Sau đó, chàng cung thủ Hậu Nghệ đã được triệu hồi và hạ gục thành công 9 Mặt trời. Chàng được ban cho thần dược trường sinh bất tử nhưng không nuốt mà đưa nó cho vợ mình là Hằng Nga bảo quản.

Khi một trong những đệ tử của Hậu Nghệ tìm cách đánh cắp tiên dược, Hằng Nga đã uống bình thuốc và bay lên Mặt trăng, không thể quay về Trái đất. Có dị bản cho rằng nàng sẽ về đoàn tụ với chồng vào rằm tháng Tám hằng năm. Đau buồn vì mất vợ, Hậu Nghệ đã thắp hương và làm đồ ăn cúng trăng. Kể từ đó, tập tục thờ mặt trăng đã phát triển thành một truyền thống của Trung Quốc.

Một phiên bản khác kể rằng Hậu Nghệ đã được Tây Vương Mẫu ban cho một viên thuốc. Chàng và Hằng Nga mỗi người chỉ cần uống một nửa để trở nên bất tử. Hậu Nghệ mang viên thuốc về nhà và cất nó trong một cái hộp rồi đi vắng. Vì tò mò, Hằng Nga đã mở chiếc hộp và nhìn thấy viên thuốc ngay khi Hậu Nghệ trở về nhà. Lo sợ bị phát hiện mình đang lục lọi đồ, nàng đã vô tình nuốt viên thuốc và cứ thế bay lên trời. Hậu Nghệ giương cung định bắn nhưng không đành lòng nên chỉ biết đứng nhìn vợ bay lên cung trăng.

Ở truyền thuyết thứ 2, tương truyền vào đêm rằm tháng Tám, vua Đường Minh Hoàng được một đạo sĩ làm phép cho ngài dạo chơi trên cung trăng. Khi trở về, vì luyến tiếc tiên cảnh mình được chiêm ngưỡng, vị vua đã đặt ra ngày Tết Trung thu.

Đến với truyền thuyết thứ 3, chàng tiều phu tên Cuội phát hiện một cây đa quý có khả năng cải tử hoàn sinh. Nhờ nó, Cuội đã cứu giúp được rất nhiều người. Tuy nhiên, cây này cần được tưới tắm bằng nước sạch. Vì một lần bị tưới nước bẩn, cây đa bật gốc và bay thẳng lên trời. Cuội đuổi theo, móc rìu vào rễ cây hòng níu lại nhưng không thể. Vì vậy, chàng và cây đa đã cùng bay lên Mặt trăng. Nhìn lên Mặt trăng, đặc biệt là vào 15/8 âm lịch, người ta có thể thấy rõ một bóng đen giống hình một cây cổ thụ có người ngồi dưới gốc, người Việt Nam gọi đó là chú Cuội ngồi gốc cây đa.

Ý nghĩa của Trung thu

Từ rất lâu, nền văn hóa Á Đông vẫn luôn tôn kính Mặt Trăng và Mặt Trời. Trong đó, Mặt trời đại diện cho người đàn ông còn Mặt trăng giống như người phụ nữ trong mối quan hệ vợ chồng. Vào ngày rằm tháng Tám, Mặt trăng lớn nhất và lộng lẫy nhất, nên dân gian mở hội mừng trăng. Còn Việt Nam vốn là một nước nông nghiệp nên nhân lúc tháng Tám gieo trồng đã xong, thời tiết dịu đi, vạn vật thảnh thơi, người dân liền mở hội cầu mùa.

Theo các nhà khảo cổ học, Tết Trung thu ở Việt Nam đã có từ thời xa xưa, được in trên mặt trống đồng Ngọc Lũ. Còn theo văn bia chùa Đọi Sơn năm 1121 thì từ đời nhà Lý, Tết Trung thu đã được tổ chức ở kinh thành Thăng Long với các lễ hội đua thuyền, múa rối nước và rước đèn.

Trăng tròn cũng được xem là biểu tượng của sự đủ đầy, đoàn tụ nên các thành viên trong gia đình thường sum họp bên nhau vào dịp Trung thu. Dưới ánh trăng rực rỡ, người ta thường bày cỗ với bánh trái hình tròn như mặt trăng, trà xanh, treo đèn, kết hoa, múa lân, rước đèn lồng,… Nhiều nơi còn tổ chức những cuộc thi cho người lớn lẫn trẻ em tham gia.

Truyền thống đón Trung thu ở một số quốc gia châu Á

Việt Nam

Cận kề Trung thu, người Việt Nam sẽ gửi cho người thân, đối tác, khách hàng,… những hộp bánh trung thu thơm ngon. Bánh trung thu là một phần quan trọng của dịp này, đó có thể là bánh nướng hoặc bánh dẻo, nhân mặn hoặc nhân ngọt, hình tròn hoặc hình vuông. Trong ngày rằm tháng Tám, mọi người thường ở nhà quây quần phá cỗ, uống trà, ăn bánh, chuyện trò hoặc đổ ra đường ngắm trăng, đi dạo. Trẻ em thì rủ nhau đi rước đèn, xem múa lân,… Đèn lồng truyền thống của Việt Nam được làm thủ công từ tre và giấy kiếng, hiện đại hơn là loại đèn nhựa, chạy bằng pin.

Múa lân cũng là một hoạt động độc đáo với một đoàn người mặc đồ màu vàng và đỏ, nhảy múa, đánh trống rộn ràng, người dẫn đầu mang mặt nạ đầu lân (sư tử). Cả đoàn phối hợp biểu diễn những tiết mục vui nhộn khuấy động không khí ngày lễ.

Trung Quốc

Trung thu là 1 trong 4 lễ lớn của người Trung Quốc. Vào Trung thu, những người thân trong gia đình đều cố gắng sắp xếp trở về nhà sum vầy bên mâm cơm, cùng trò chuyện và tận hưởng không khí ấm áp. Các hoạt động khác bao gồm thả đèn hoa đăng, thắp đèn lồng giấy, giải câu đố, múa lân,… Trung Quốc và các khu phố người Hoa trên thế giới còn tổ chức bắn pháo hoa.

Hàn Quốc

Tết Trung thu ở Hàn Quốc được gọi là Chuseok. Trước kia, Chuseok diễn ra vào mùa thu, mùa thu hoạch. Do đó, ngày lễ này còn mang ý nghĩa hội mùa. Vào ngày này, người Hàn Quốc chế biến các sản phẩm mới thu hoạch được như thịt, cá, rau củ, hoa quả, bánh gạo,… để thành kính dâng lên tổ tiên.

Nhật Bản

Người Nhật Bản gọi Tết Trung thu là Tsukimi hoặc Otsukimi, tức “ngắm trăng”. Lễ hội truyền thống này du nhập vào Nhật Bản từ khoảng 1.000 năm trước. Dù không còn sử dụng lịch âm, nhưng Tết Trung thu vẫn được tổ chức linh đình tại Nhật hằng năm. Dịp này, người Nhật bày biện cây cỏ lau, ngắm trăng tròn và thưởng thức những món ăn truyền thống, đặc biệt là bánh Tsukimi Dango – bánh nếp màu trắng, tròn trịa tượng trưng cho Mặt trăng.

Thái Lan

Trong Tết Trung thu, tất cả mọi người đều tham gia lễ cúng trăng, cầu nguyện trước Quan Thế Âm Bồ Tát và Bát Tiên ban cho những điều tốt đẹp. Phía trên bàn thờ bày quả đào và bánh Trung thu. Người Thái Lan cho rằng làm như vậy Bát Tiên sẽ giúp mang lễ vật tới cung trăng để chúc thọ Quan Âm và các vị thần sẽ ban phước lành cho họ.

Campuchia

Khác với các nước châu Á khác, người Campuchia thường tổ chức lễ hội trăng rằm Ok Om Bok vào ngày 15/10 âm lịch. Các lễ vật gồm cốm dẹp, chuối, khoai, mía, súp sắn,… Sáng sớm, họ sẽ làm lễ hội vái lạy trăng truyền thống. Buổi tối, mọi người đặt đồ cúng vào khay, đặt trên một chiếc chiếu lớn rồi ngồi chờ trăng lên. Khi mặt trăng hiện lên, người Campuchia thành tâm bái nguyệt, xin ban phước. Bái nguyệt xong xuôi, người lớn nhét gạo dẹt vào miệng trẻ em cho đến lúc không thể nào nhét thêm nữa để cầu mong những điều tốt đẹp sẽ đến với gia đình. Ngoài ra, họ cũng tổ chức cuộc thi thả đèn gió, gửi những ước nguyện của mình tới thần Mặt trăng.

Các nước khác như Singapore, Myanmar, Philippines hay Triều Tiên đều có những tập tục và bản sắc riêng, bên cạnh việc cùng thưởng trăng, ăn bánh trung thu, rước đèn,…

Tết Trung thu: Mùa ngắm trăng và sum vầy đặc biệt của người châu Á

THANKS FOR YOUR
REGISTRATION!

The requirement was accepted, please check your email for the document.
Close