4 năm trực tiếp đồng hành cùng du khách Pháp trong các chuyến đi dài ngày đã dạy cho anh Nguyễn Ngọc Toản nhiều kỹ năng mềm lẫn kiến thức chuyên môn để từ một sinh viên sư phạm khoa tiếng Pháp trở thành một hướng dẫn viên chuyên nghiệp rồi thành chủ sở hữu của ba công ty. 

Destination Review vừa được cùng anh Nguyễn Ngọc Toản ngược dòng thời gian về 20 năm trước, khi chặng đường sự nghiệp của anh vừa chớm bắt đầu. Cùng với đó, anh cũng chia sẻ về những giá trị quan trọng đã giúp mình đạt tới thành công như ngày hôm nay.

Vào năm cuối ở Đại học Sư phạm Tp.HCM năm 2001, mình đã biết khả năng tìm được chỗ dạy quá khó vì lúc đó, tiếng Pháp đang từ từ giảm nhiệt. Mình bắt đầu học tiếng Pháp từ năm lớp 10 ở Quảng Nam nên về mặt ngôn ngữ, mình không thể sánh bằng các bạn khác học ở Sài Gòn từ lớp 1 được. Khoảng tháng Tư, tháng Năm, một anh bạn khóa trên đang làm cho một công ty du lịch có nói là công ty anh cần tuyển hướng dẫn viên suốt tuyến*, không đòi hỏi chuyên nghiệp, chuyên ngành mà yêu cầu sức khỏe và kiến thức tốt, khi vào làm sẽ được đào tạo.

(*) Hướng dẫn viên suốt tuyến là những hướng dẫn viên chuyên nghiệp có nhiệm vụ hướng dẫn khách từ lúc đón khách, trong quá trình khách du lịch cho đến lúc tiễn khách.

Nghe vậy, mình và mười mấy người bạn rủ nhau đi phỏng vấn cho biết thôi chứ chưa định làm du lịch. Vài tháng sau, mình được gọi đi hướng dẫn tour đầu tiên. Lúc đó, mình có chút đắn đo vì trúng đợt trao bằng tốt nghiệp nhưng mình không muốn đánh mất cơ hội nên đã nhận lời. Tour đầu tiên của mình kéo dài 20 ngày với đoàn hơn 20 khách và có rất nhiều hoạt động thú vị như đi bộ trên núi, ngủ nhờ ở nhà dân, nấu ăn, khuân vác, lặn biển, v.v. Nhờ vậy mà mình biết được thêm rất nhiều thứ và khám phá đủ mọi loại hình của đất nước theo chiều sâu.

Mình đã từng nghĩ đi một tour này rồi thôi vì chuyến đi dài ngày quá vất vả. Tuy nhiên, lúc quay về, mình nhận ra tình người ở những vị khách Pháp, nhiều người đã khóc khi phải chia tay nhau, cộng với mức thu nhập tốt và công việc phù hợp nên quyết định thử sức tiếp.

Tiếp nối tour đầu tiên khá thành công, mình nhận chuyến thứ hai cũng dài 20 ngày. Mình tham gia cùng một anh hướng dẫn viên khác và bắt đầu nhận ra những điểm yếu của mình. Chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế và cũng không tự tin vào khả năng giao tiếp bằng tiếng Pháp nên mình đọc rất nhiều tài liệu và mượn thêm tài liệu của các anh em, bạn bè cùng khoa để tham khảo. Có khi đêm mình đọc, sáng hôm sau đã phải nói liền. Ngoài ra, mình cũng dốc hết tâm sức chăm sóc, hỗ trợ khách trong suốt chặng đường để bù vào những thiếu sót.

Có một chuyến đi làm mình “nhớ đời” ở Hà Giang – Tuyên Quang khoảng năm 2002, 2003. Cả đoàn phải đối mặt với những lần cận kề cửa tử trong trận lũ quét kinh hoàng. Mình và khách vừa kịp băng qua cây cầu tạm, lên nhà người dân thì cơn lũ cuốn phăng cây cầu. Khi băng qua sườn núi giữa những dòng nước như thác đổ xuống, một anh hướng dẫn viên trong đoàn đã bị trượt chân rớt xuống vực nhưng may mắn thay, anh đã kịp bám vào một gốc cây và leo lên. Do đó, có thể thấy sự nguy hiểm là một thách thức luôn chực chờ mà những hướng dẫn viên cần phải chuẩn bị kỹ lưỡng và sẵn sàng để bảo vệ an toàn cho cả bản thân và du khách.

Tuy vậy, mình cũng may mắn là bản thân đã có một số thế mạnh phù hợp với nghề tích lũy từ thời sinh viên. Thời gian học đại học, mình rất thích làm công tác xã hội cũng như tổ chức các hoạt động chung như giải bóng đá, bóng chuyền, văn nghệ hay các hoạt động của thành phố. Mình thích giao tiếp, tạo các mối quan hệ xã hội và là kiểu người hướng ngoại một cách kỹ thuật, tức là mình biết tính toán, suy nghĩ cẩn thận trước khi quyết định, xử lý tình huống hay giải quyết nhiều công chuyện cùng lúc. Một điểm mạnh khác mà mình nhận thấy là mình có kiến thức địa lý tương đối tốt. Tất cả những điều này đã giúp mình rất nhiều trong công việc hướng dẫn viên suốt tuyến.

Do sở thích và tính chất công việc phù hợp nên mình không thấy quá khó khăn. Cái khó nhất có lẽ là mình hiếm khi có mặt ở nhà vì phải đi suốt.

Trong 4 năm làm hướng dẫn viên suốt tuyến, mình đã góp nhặt được lượng kiến thức lớn về đời sống thực tiễn. Khách đi đường thấy gì khiến họ thắc mắc và hỏi thì mình phải trả lời được nên đây là kiến thức mà những người hướng dẫn phải nâng cao.

Bên cạnh đó, đi tour cùng những người khách châu Âu, mình được nhìn thấy chính vẻ đẹp của đất nước mình theo góc nhìn khác. Họ đi du lịch ngắm thiên nhiên vì thật sự yêu thiên nhiên, khác với người Việt mình thường chỉ chụp hình rồi đi chỗ khác. Nhờ đó mà mình yêu đất nước mình hơn.

Về sau, mình chuyển sang đi tour cổ điển và “đầu quân” cho Công ty du lịch Thanh niên xung phong với một bộ phận chuyên làm việc với khách Pháp thuộc top đầu Việt Nam hồi xưa. Họ làm rất đơn giản, hiện đại và hiệu quả dù chỉ có 2 người quản lý. Mình may mắn gặp được 2 người chị rất tâm huyết này và học được nhiều điều về kỹ thuật quản lý, vận hành.

Nhờ những năm đi suốt tuyến trên núi, mình đã mang được những điểm hay để lồng ghép vào các tour cổ điển. Mình nghĩ đây là thành công lớn nhất của mình. Sau này, những công ty du lịch nhỏ ở địa phương cũng lấy ý tưởng của mình cung cấp cho các công ty khác. Tinh thần của mình là vì lợi ích chung, miễn sao khách hài lòng là được. Ví dụ ngày trước đi du lịch miền Tây, khách lúc nào cũng ngồi trên thuyền rồi ghé vào một nhà dân ăn một chút trái cây hay nghe đờn ca tài tử. Mình muốn du khách có trải nghiệm chân thực hơn nên mua nhiều trái cây chính hiệu trong chợ địa phương mang xuống thuyền, khách thích gì ăn nấy. Tiếp theo, mình đưa khách đi tham quan nhà người dân, gặp gỡ người này người kia nói chuyện rồi chỉ cho họ thấy cuộc sống thường nhật ở đây.

Làm hướng dẫn viên cho tour cổ điển, mình lại có thêm nhiều kiến thức thiên về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán chung. Ngoài ra, khi đi tour cổ điển thì phải xử lý tâm lý nhiều hơn vì khách đông, có các vấn đề tâm lý thì phải biết cách để đoàn hòa hợp với nhau. Mình học thêm được cách quản lý nhân sự.

Những người anh em đồng nghiệp cũng đã truyền cảm hứng cho mình rất nhiều. Một người bạn đồng thời là “sư phụ” cũ của mình từng nói một câu rất hay rằng: “Luôn luôn có đủ khách cho những ai làm việc tốt”. Mình luôn khắc cốt ghi tâm câu nói này. Với mình, trước tiên phải làm tốt và làm xong công việc của mình. Nếu cảm thấy bản thân có thể làm không tốt, hãy để người khác làm tốt hơn. Còn mình làm thì phải tốt hơn người khác. Một câu nói khác mình cũng rất thích là “Cần cù thì sẽ may mắn” chứ không phải “Cần cù bù thông minh”. Nghe qua có vẻ không đúng nhưng ngẫm kỹ lại thì quá chính xác. Ví dụ mình muốn nhặt được tiền rơi thì phải cúi đầu xuống đất đi thật xa, ngày này qua ngày nọ mới nhặt được. Tương tự, mình cứ cần cù làm mọi việc có thể, những cơ hội tự nhiên sẽ tới.

Mình làm hướng dẫn viên suốt tuyến trong 4 năm với các chuyến đi phức tạp dài ngày. Sau đó, mình lập gia đình và thấy đi như vậy thì không có thời gian ở nhà nên đã nghỉ. Mình có thử chuyển sang các công việc khác như marketing, in ấn nhưng không thấy phù hợp như làm du lịch. Năm 2004, mình với một người bạn dự định mở một công ty du lịch nhưng rồi mình nhận ra mới chỉ có khả năng tổ chức tour nhưng bán thì chưa được. Cái quan trọng nhất để “nuôi” được công ty là phải có nguồn khách ổn định. Ấp ủ giấc mơ tới năm 2008, mình bắt đầu lên kế hoạch cẩn thận hơn. Một năm sau, vấn đề nguồn khách được giải quyết.

Mình không phải người mơ mộng mà rất kỹ thuật và chắc chắn, đưa ra ý tưởng mới nhưng phải có tính thực tế. Nguyên tắc của mình là phải biết chắc chắn mình làm tốt hoặc phải hình dung được mình sẽ làm tốt thì mới bắt tay làm. Sau khi xem xét mọi thứ, mình nhận thấy đã đủ sức và đủ khách nên quyết định mở công ty. Khách hàng chính là điều kiện tiên quyết đối với mình.

Công ty Images Travel của mình là dạng công ty quản lý điểm đến (Destination Management Company – DMC) chuyên làm chương trình và tổ chức cho tour sao cho hấp dẫn và chất lượng. Mình có thể tự hào đây là công ty Việt Nam có nhiều ý tưởng du lịch hàng đầu dành cho du khách Pháp. Theo mình, để thành công trong kinh doanh du lịch với thị trường khách châu Âu, việc hiểu khách là quan trọng nhất, tận tâm thôi chưa đủ. Mình phải bán cái người ta muốn trong khả năng của mình.

Một số người bạn Pháp mong muốn mình thành lập thêm công ty ở Campuchia. Đúng lúc đó, có một cơ hội xuất hiện, không phải cơ hội kiếm tiền nhưng nó đồng điệu với mong muốn được giúp người dân địa phương của mình. Do đó, mình đã hợp tác với một người bạn để cho ra đời Images Cambodia.

Sau đó ít lâu, Mekong Villages được mình thành lập với 2 mục đích. Một là để thỏa mãn sở thích bán lẻ, làm những tour độc đáo hơn tour khách đoàn. Với khách đoàn, mình chỉ có thể chèn vào vài ý tưởng thôi chứ không thể bán những thứ quá xa lạ. Cái tên Mekong Villages là do ảnh hưởng từ góc nhìn của mình lúc còn đi tour suốt tuyến. Làng chính là nơi bảo tồn và lưu giữ được cái hồn dân tộc Việt Nam. Đây là từ trải nghiệm thực tế của mình chứ không phải từ môn cơ sở văn hóa Việt Nam đâu! Mekong Villages chỉ những ngôi làng nằm trên sông Mekong, mình muốn phát triển lên các nước như Thái Lan, Campuchia hay Myanmar. Cái tên này làm cho người Pháp mơ mộng về cái gì đó đơn sơ, hoang dã. Mục đích thứ hai là mình dùng Mekong Villages để tham gia các hội chợ trên đất Pháp, tìm hiểu thêm về tâm lý người Pháp và xem cách nhìn của họ như thế nào khi đi du lịch. Thành lập Mekong Villages vì sở thích nhưng nhờ nó mà mình bất ngờ gặp thêm một mối quan hệ lớn. Riêng mối quan hệ này đã đủ đem về mức lợi nhuận tương đối lớn, chiếm khoảng 30% của toàn công ty.

Trong mùa dịch, việc quan trọng đối với mình là cố gắng giữ tinh thần của đội. Mình làm mọi thứ trong khả năng, chuyển sang thị trường khách Việt Nam và cũng nhận được một số hợp đồng. Vì còn là “tân binh” và gặp hạn chế do dịch nên mình chưa có nhiều khách nhưng vẫn may mắn đủ duy trì cuộc sống cho mọi người. Vừa rồi, mình đã hoàn thành một hội thảo online bằng tiếng Pháp dành cho các bạn sinh viên đại học trong 6 tuần. Hội thảo khá vui và cũng thu hút được nhiều bạn trẻ tham dự. Hiện giờ, mình đang điều chỉnh sản phẩm cũ và thiết kế thêm sản phẩm mới, đào tạo và giữ lửa cho các anh em trong công ty.

Ngoài ra, mình còn có kế hoạch làm thêm về du lịch bền vững. Hướng đi này một phần hợp với xu thế thị trường, một phần cũng từ ảnh hưởng của thị trường khách Pháp mà mình làm chính trước đây. Chuyện là lúc nghỉ chân khi băng rừng Năm Căn trong tour đầu tiên, mình mang kẹo đậu phộng ra ăn lấy sức và lỡ làm rớt miếng vỏ xốp nhỏ dính trên kẹo. Mình vừa đứng lên đi thì một vị khách gọi giật lại nhắc mình nhặt lên và nói rằng nó có thể ảnh hưởng tới cả tương lai đất nước. Hay khách vào làng mua khăn để giúp đỡ kinh tế địa phương, thay vì mua loại khăn tương tự ở chợ có giá rẻ hơn cả chục lần do được sản xuất đại trà.

Hiện nay, mình đang tập hợp các khách sạn và công ty quen biết cùng nhau phát triển dự án bền vững này, dự tính ra mắt vào tháng trước nhưng vì dịch bệnh nên sẽ phải hoãn lại một thời gian. Mình đã xây dựng thêm các tiêu chí dựa trên những tiêu chí chung của thế giới cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Có những tiêu chí nên được ưu tiên như mua hàng của người địa phương. Trong các mảng kinh tế, môi trường và văn hóa, mình tách thêm một mảng là tuyên truyền. Đây là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng để giải thích cho mọi người hiểu. Bên cạnh đó, mình cũng muốn tách một mảng khác là nhân đạo bởi vì Việt Nam mình còn nhiều người khó khăn quá. Đó là những điểm khác so với thế giới mà mình sẽ làm về du lịch bền vững trong tương lai.

Cám ơn anh vì những chia sẻ thú vị cùng Destination Review!

#Shine-A-Light là chuyên mục phác họa chân dung và con đường phát triển sự nghiệp của những nhân vật ghi dấu ấn trong ngành du lịch.

“Có tâm và cần cù, cơ hội tự nhiên sẽ gõ cửa”

THANKS FOR YOUR
REGISTRATION!

The requirement was accepted, please check your email for the document.
Close