Lèo lái “con chim sắt khổng lồ” từ mặt đất lên bầu trời ở độ cao 10.000 mét, phi công chính là những người chịu trách nhiệm giữ an toàn cho hàng trăm hành khách cũng như tổ tiếp viên trên từng chuyến bay. Dù điều khiển phương tiện nào, người ta cũng cần phải học nhưng riêng với nghề lái máy bay, họ phải học kiến thức mới, rèn luyện bản lĩnh và sức khỏe không ngừng, cho đến khi không còn làm trong nghề nữa mới thôi.

Khi thấy một phi công, chắc hẳn trong lòng nhiều người sẽ dấy lên sự ngưỡng mộ. Bởi lẽ để trở thành phi công, một người phải trải qua quá trình đào tạo, huấn luyện gắt gao trong thời gian dài. Hôm nay, hãy cùng Destination Review lắng nghe những phi công lâu năm kể vài câu chuyện nghề nhé!

Anh Phạm Văn Hải, Cơ trưởng máy bay Airbus A321, cựu Cơ trưởng Vietnam Airlines và chị Phạm Thanh Nhân, Cơ phó Vietnam Airlines đều chưa từng nghĩ đến việc trở thành một phi công cho đến khi được người thân gợi ý. Anh Hải cho biết: “20 năm trước, mình đang là sinh viên trường Đại học Bách khoa thì một hôm, bố mình cầm tờ báo Thanh niên có thông tin đăng tuyển phi công và hỏi mình có đi thi thử không.” Chị Nhân cũng bén duyên với nghề nhờ đề xuất của bác ruột khi ấy đang là cơ trưởng Airbus A330. “Bác mình thấy mình có học vấn và vẻ ngoài thể thao nên đã thử hỏi ý mình. Lúc đó, mình từng nghĩ con gái sao mà làm phi công được. Mình định sau này sẽ theo công việc biên-phiên dịch nhưng vẫn quyết định đi thi tuyển thử và vượt qua tất cả các vòng.”

Tới nay, anh Phạm Văn Hải đã có kinh nghiệm 14 năm lái máy bay ATR 72 cho hãng Vietnam Airlines và từng trải qua nhiều vị trí quản lý khác, gần đây nhất là Trưởng phòng Huấn luyện bay của Vietravel Airlines. Được biết, anh từng được bình chọn giải Cánh én bạc do có thành tích bay tốt trong năm 2007. Từ tháng Năm năm 2008, anh Hải được đào tạo làm cơ trưởng và là cơ trưởng trẻ nhất của Vietnam Airlines khi ấy với 2.400 giờ bay an toàn. Còn chị Thanh Nhân, từ một sinh viên chuyên ngành ngoại ngữ, nay đã làm việc cho Vietnam Airlines được 8 năm và đang giữ vị trí Cơ phó loại máy bay Airbus A321. Chị Nhân cho biết hiện tại Việt Nam chỉ có khoảng 10 phi công nữ.

Nghề đã gọi tên họ nhưng trên hết, vì phù hợp với nghề nên họ mới có thể làm việc và phát triển trong nghề phi công lâu như vậy và vẫn chưa có dấu hiệu chán nản. Cả anh Hải lẫn chị Nhân đều đồng ý rằng để trở thành một phi công, bạn cần phải liên tục “nạp” kiến thức mới vào đầu, có thể trạng cực kỳ tốt và bản lĩnh nhất định.

Các phi công phải thường xuyên học về các loại máy bay mới, các kỹ thuật và quy trình mới. Vì các hãng sản xuất máy bay sẽ thường xuyên cập nhật các tính năng trên bảng điều khiển và điều chỉnh dựa vào những gì xảy ra trên thực tế. Cứ mỗi 6 tháng, các phi công phải trải qua một đợt bay mô phỏng, huấn luyện và kiểm tra định kỳ. Mỗi năm, họ phải làm kiểm tra sức khỏe, kỹ năng bơi, sơ cứu,… một lần, cứ 4 năm lại kiểm tra tiếng Anh một lần, v.v.

Sức khỏe thể chất là điều phi công bắt buộc phải có để đối phó với việc di chuyển thường xuyên, sự thay đổi độ cao, áp suất, thời tiết giữa các điểm đến,… Về tính cách, phi công cần quyết đoán, có bản lĩnh và bình tĩnh trong những trường hợp nguy hiểm và những tình huống xấu, thường là về thời tiết hoặc trục trặc máy móc. “Người ta hay bảo muốn nhanh thì phải từ từ, nên phi công cần thật bình tĩnh nhận định và áp dụng đúng quy trình xử lý sự cố,” anh Hải khẳng định. “Tất cả mọi thứ đều đã được tính toán cẩn thận trước khi máy bay cất cánh. Nếu có những trường hợp mới, các hãng và các công ty sản xuất máy bay sẽ tiếp tục ghi nhận và nâng cấp. Đó là lý do phi công phải kiểm tra định kỳ mỗi 6 tháng. Máy bay không phải là cái máy tự biết bay mà là cỗ máy do con người kiểm soát để bay trên trời.”

Theo lời chị Thanh Nhân, cơ trưởng và cơ phó có kỹ năng và kiến thức tương đồng. Họ sẽ chia nhau phụ trách điều khiển các chặng bay nhưng cơ trưởng sẽ là người đưa ra quyết định cuối cùng khi có vấn đề xảy ra trong chuyến bay.

Khi được hỏi về cái mất trong nghề phi công, chị Thanh Nhân suy nghĩ hồi lâu nhưng vẫn chưa thấy mình mất đi điều gì. Nữ cơ phó cười nói: “Chắc là bởi vì công việc này quá phù hợp với tính cách và con người mình. Chỉ riêng việc được bay thôi đã đủ khiến mình hạnh phúc. Mình thích đi du lịch, làm việc ngoài trời và không thích làm văn phòng hay những thứ lặp đi lặp lại. Còn làm phi công, ví dụ cùng là bay giữa Hà Nội và Sài Gòn, nhưng hôm qua sẽ khác hôm nay. Ngoài ra, mình chỉ cần tập trung hết sức trên máy bay còn ngoài thời gian bay, mình hoàn toàn được thoải mái đầu óc để làm những việc khác.”

Anh Hải thì cho rằng, giống như những nghề nghiệp khác trong ngành du lịch, phi công khó có thể giữ được những mối quan hệ bạn bè cũ, những người làm trái ngành, làm giờ hành chính và có “múi giờ” gần như “lệch pha” với mình. Nhưng bù lại, anh Hải có thêm nhiều mối quan hệ với các đồng nghiệp cùng ngành. Thời gian dành cho gia đình dĩ nhiên cũng không cố định. Anh Hải từng được điều sang Campuchia làm biệt phái trong 4 năm, xa vợ con, xa gia đình nhưng phải chấp nhận đánh đổi vì công việc yêu thích và phù hợp với mình.

Với anh Phạm Văn Hải, được tham gia vào ngành công nghiệp hàng không chính là cái được lớn nhất. Không chỉ trực tiếp điều khiển máy bay, anh Hải còn có cơ hội tham gia bộ máy vận hành, quản lý của các hãng hàng không như đào tạo phi công, tiếp viên, an toàn bay,…

Anh Hải và chị Nhân đều đồng quan điểm rằng một chuyến bay kết thúc trong an toàn luôn là niềm vui lớn nhất dành cho phi công. “Thật lòng là mình chỉ muốn một chuyến bay bình thường, không mong điều gì đặc biệt xảy ra cả. Nếu có thì chắc sẽ lên báo mất,” anh Hải dí dỏm.

Ngoài 2 năm tu nghiệp đầy thú vị ở Pháp, chị Thanh Nhân còn có nhiều kỷ niệm đáng nhớ trong sự nghiệp lái máy bay như sự tự hào khi được chở và gặp những vị khách VIP là lãnh đạo làm trong bộ máy Nhà nước, chuyến bay đầu tiên mình điều khiển từ thành phố Hồ Chí Minh tới Cần Thơ,… “Mình còn nhớ chuyến bay dài nhất của mình là chặng Thành phố Hồ Chí Minh – Narita kéo dài hơn 7 tiếng liên tục. Mình được dành một vài ngày nghỉ ngơi và tham quan, ngắm đảo hoa anh đào rất đẹp tại Narita, Nhật Bản.” Chị Nhân nói: “Một kỷ niệm vui và đáng tự hào khác là khi mình phụ trách lái chuyến bay có bố mẹ mình trong khoang hành khách từ Hải Phòng đến Thành phố Hồ Chí Minh.”

Anh Hải cũng không giấu được sự vui vẻ khi được chở khách VIP. “Trong đó, chuyến bay đặc biệt nhất với mình là chuyến bay chở Đại tướng Võ Nguyên Giáp về nơi an nghỉ cuối cùng.” Một trải nghiệm khiến anh Hải nhớ mãi là lần bay nửa vòng Trái đất khi Vietnam Airlines thay mới đội tàu bay khoảng năm 2009-2010. Anh Hải cùng một đội khoảng 15 người cùng phối hợp vận chuyển máy bay cũ đi bán và mang máy bay mới từ Pháp về. “Mình được đặt chân đến nhiều thành phố và tham quan từ nửa ngày tới vài ngày. Riêng tại Pháp, đội của mình ở lại tới vài tháng để lái thử và kiểm tra máy bay, hoàn tất các thủ tục giấy tờ,…” anh Hải kể.

Chuyện buồn nhất với ngành hàng không nói riêng và cả thế giới nói chung chính là dịch Covid-19. Có những phi công hay tiếp viên hàng không đã phải làm thêm các công việc khác, thậm chí là chuyển ngành để duy trì thu nhập trong hai năm qua. Còn cả chị Nhân lẫn anh Hải cho tới thời điểm này đều chưa gặp nỗi “sầu riêng” nào trong công việc của mình ngoài nỗi buồn không được bay vì dịch bệnh.

Trong tương lai, anh Phạm Văn Hải dự định sẽ giảm thời gian bay trên bầu trời mà tập trung vào mảng khai thác, đào tạo nhân sự trong ngành. Anh Hải cực kỳ đề cao sự học, học từ những người thầy và cả từ học trò. “Những học trò có thể khơi ra những vấn đề mới mà mình chưa biết. Khi đó, mình sẽ tìm hiểu, học hỏi thêm rồi trả lời các bạn chứ không giấu dốt.” Còn chị Thanh Nhân đặt mục tiêu trong 1-2 năm nữa sẽ đạt đủ điều kiện thăng hạng từ vị trí Cơ phó lên Cơ trưởng của Vietnam Airlines.

Với các phi công, giá trị lớn nhất mà họ hướng tới không gì khác ngoài sự an toàn và thoải mái cho hành khách trên chuyến bay. Chị Nhân chia sẻ: “Sự an toàn là điều phi công chúng mình đặt lên hàng đầu, cất cánh và hạ cánh thuận lợi. Tiếp theo là sự dễ chịu, ví dụ như đáp máy bay nhẹ nhàng. Sau khi đáp ứng được những yêu cầu trên, phi công mới tính tới vấn đề tiết kiệm chi phí cho hãng hàng không. Đây thuộc về vấn đề kỹ thuật chuyên môn và đặc điểm của máy bay hay sân bay, kết hợp tất cả lại sẽ có thể giảm hao tốn nhiên liệu cho hãng.”

Điều khiển loại phương tiện khó bậc nhất thế giới, các phi công, bên cạnh việc sở hữu sẵn một tinh thần thép và thể lực mạnh, còn phải trau dồi kiến thức vững chắc về “cỗ máy khổng lồ”. Nếu như người lái các phương tiện khác có thể dễ dàng thách thức bản thân với các pha mạo hiểm thì phi công phải luôn tuân thủ các nguyên tắc, tập trung tối đa để giữ máy bay và hành khách an toàn trong mọi tình huống. Bởi nếu lỡ xảy ra bất trắc nào ngoài dự liệu, thiệt hại về người và của sẽ vô cùng khủng khiếp. Chính vì thế, các phi công mới quả quyết mình chẳng mong điều gì quá đặc biệt, chỉ cần một chuyến bay bình thường trong điều kiện bình thường là đủ.


#Not-So-Ordinary Jobs là chuyên mục kể lại những khoảnh khắc ý nghĩa, những được-mất, vui-buồn của nhân sự trong ngành du lịch.

Phi công: “Không mong cầu một chuyến bay đặc biệt”

THANKS FOR YOUR
REGISTRATION!

The requirement was accepted, please check your email for the document.
Close